#Shravanqueen #Post2

#SupriyaVartakMohiteRecipe

भारतीय संस्कृति आपल्याला 'मानव' तसेच 'निसर्ग' याबद्दल प्रेम व आत्मियता हे भाव शिकवते. आपल्या संस्कृतीत अनेक सण, व्रत-वैकल्ये ही, पशु-पक्षी, वृक्ष-वनस्पती यांचा आदर व त्यांच्या सोबत आत्मियता जोडण्यासाठी केली जातात.... जसे की, गो-पूजन, वसुबारस, कोकीळा व्रत, पोळा, वटसावित्री, नागपंचमी इत्यादि....

आपला भारत देश हा शेतीप्रधान देश आहे आणि *नाग/साप* हा शेताचे रक्षण करतो म्हणून त्याला *क्षेत्रपाळ* या नावानेही संबोधले जाते.... पिकांचे नुकसान करणारे जीवजंतु, किटक, उंदिर अशा प्राण्यांचा नाश करुन, पिकांना हिरवेगार ठेवण्याचे काम हा सर्प *क्षेत्रपाळ* बनून वर्षानुवर्षे मानवावर अनेक उपकार करतो... तसेच बिळात राहणारा हा सर्प, पावसाळ्यात मात्र निर्वासित बनून मानव वस्तीत आसरा शोधत असतो, त्यावेळी त्याने केलेल्या उपकारांची परतफेड म्हणून कृतज्ञ बुध्दिने *नाग-पूजन* करण्याची प्रथा वैदिक काळापासून सुरु आहे आणि त्यामुळेच *नागपंचमी* चा उत्सव हा श्रावण महिन्यात आयोजित केला जातो.
*नागपंचमी* ला बहुतांशी महाराष्ट्रीयन कुटुंबात आणि प्रामुख्याने शेतकरी समुदायात, *नाग पूजन* याला खास महत्व...

यादिवशी, *शेतात नांगर फिरवणे*, कोणत्याही प्रकारे *कापणे, चिरणे, ठेचणे आणि तव्यावर काही भाजणे* या क्रिया केल्या जात नाहीत.... शहरांत, गारुडी टोपल्यांमधे साप घेऊन "सर्पदर्शना"साठी दारोदारी फिरतात व अनेक भाविक, या नाग देवतेला दुध-लाह्यांचा प्रसाद अर्पण करतात... तसेच अनेक घरांघरात - मातीचे "नाग कुटुंब" बनवून किंवा पाटावर चंदनाने ५ नाग रेखाटून *नाग पूजा* केली जाते आणि जो नैवेद्य अर्पण करतात त्यात "वरण-भात, बटाटा भाजी" व *दिंडे* या पारंपरिक पदार्थाचे स्थान उच्चतम आहे.