Ένα μικρό αγόρι δουλεύει τα μαθήματά σου στο μεγάλο μεταλλικό τραπέζι της κουζίνας. Είναι το πιο ζεστό δωμάτιο του σπιτιού, το μόνο μέρος που το μυαλό μπορεί να συγκεντρωθεί στο βιβλίο, στα αυριανά μαθήματα. Για τον “Φασίολο τον κοινό”. Τρείς σελίδες για αυτόν τον πράσινο εκπρόσωπο των ψυχανθών, με τα ωραία μικρά λευκά άνθη και τη μεγάλη διατροφική αξία. Το ”κρέας των φτωχών” δεν λέγεται; Με τους καρπούς που, είτε φρέσκοι είτε ξεροί, φτιάχνουν κάτι εξαιρετικά πιάτα που δεν λες να τα χορτάσεις... Και που σε πλήρη ανάπτυξη, μπορεί να μεγαλώσει τόσο που να σε πάει μέχρι πάαααααανω, στη χώρα των γιγάντων και της χήνας που έκανε τα χρυσά αυγά. Τον Τζακ, τουλάχιστον, τον πήγε... Ναι, χρήσιμος, νόστιμος, και πολυτάλαντος ο φασίολος, αλλά βρε παιδί μου, και τρεις σελίδες “απ’ έξω”... Τρεις ολόκληρες σελίδες...Δίπλα του, πάνω στη παραδοσιακή χαλύβδινη μασίνα, απλές πρώτες ύλες αργά και υπομονετικά μετατρέπονται σε πεντανόστιμο φαγητό. Ο αέρας στο δωμάτιο είναι γεμάτος, κορεσμένος θαρρείς, από όμορφες μυρωδιές. Τόσο έντονες που το πέρασμα του χρόνου και το καλπάζον αλτσχάιμερ κατάφεραν απλά να αραιώσουν λίγο αλλά όχι να εξαλείψουν. Εξακολουθούν συχνά-πυκνά να στοιχειώνουν τις μέρες που ακολούθησαν, και να ελευθερώνουν σταγονίδια μαγείας που δεν λέει να χαθεί. Και ας έχει δώσει τόσες και τόσες φορές “το πρώτο της αγάπης φιλί” εκείνο το μικρό αγόρι, στα χρόνια που ακολούθησαν. Και σε πριγκίπισσες αλλά και σε βατραχίνες...Πιο εκεί η μητέρα. Εικόνα ανεξίτηλη, με το απλό τσίτινο φόρεμα, τις πάνινες παντόφλες (ciabatte), και τα τραβηγμένα πίσω μαλλιά. Με την ασκημένη ανεμελιά στο πρόσωπο (κι ας είχε τόσα στο μυαλό της, ήταν δύσκολα χρόνια εκείνα...), τα μάτια να σαρώνουν τον χώρο ελέγχοντας κάθε τι και τα χέρια... Εκείνα τα χέρια... Που τάισαν, χάιδεψαν, αγκάλιασαν, έδειραν (όχι, παίζουμε...), παρηγόρησαν, χειροκρότησαν, κατευόδωσαν, κουβάλησαν, έπλεξαν, κέντησαν, έραψαν και, τέλος, χαιρέτισαν μια για πάντα, εκείνα τα χέρια συχνά-πυκνά μεταμόρφωναν λίγο απλό αλεύρι, λίγο νερό και μια στάλα μαγιά στο πιο νόστιμο ψωμί του κόσμου. Το καθημερινό, το “επιούσιο”, ψωμί και ας μη ζύμωνε (φυσικά) κάθε μέρα...Σαν σε θεατρική παράσταση, το σκηνικό αλλάζει. Το μικρό αγόρι, πατέρας πια ο ίδιος, με γραβάτα και κλειδιά αυτοκινήτου στο χέρι, επιστρέφει από τη δουλειά στο σπίτι. Με το άνοιγμα της εξώπορτας, ένα ευωδιαστό κύμα, τσουνάμι πραγματικό, τον παρασέρνει. Πάνω στον πάγκο από τεχνογρανίτη της κουζίνας (άθραυστο, άκαυστο, αδιάβροχο –αλλά και τόσο απελπιστικά α-διά-φο-ρο, τελικά), ο αρτοπαρασκευαστής έψηνε ψωμάκι. Στην άκρη του πάγκου, ακουμπισμένη ΔΗΘΕΝ αδιάφορα (αλλά έτοιμη να ορμήσει μόλις ακουσθεί το λυτρωτικό “μπιπ-μπιπ” του τέλους), η σημερινή “νέα γενιά”. Ο κακόμοιρος ο φασίολος έχει δώσει τη θέση του σε μαθήματα μπαλέτου και ο Τζακ (της φασολιάς) στην Barbie (της νεραϊδοχώρας). Μόνο η μητρική φιγούρα έχει μείνει απαράλλακτα προστατευτική, δοτική, περιποιητική. Και ας μην έχει τα μαλλιά της μαζεμένα, και ας μη φοράει πάνινες παντόφλες (ciabatte)."Ἄλλοτε διαβάζαμε τὰ μαθήματά μας, κάναμε τὴν προσευχή μας καὶ λέγαμε πὼς δυό καὶ δυό κάνουν τέσσερα.” έγραψε κάποτε ο Γιάννης Ρίτσος. Έτσι όπως το βλέπετε, σε πολυτονικό σύστημα “Τώρα, δυό πράσινα μάτια και δύο μαρόν, δέν κάνουν τέσσερα – κάνουν τὴν οικογένειά μου !” λέω, παραφράζοντάς τον οικτρά, εγώ...Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον, δὸς ἡμῖν σήμερον”... Η πιο ανθρώπινη παράκληση του “Πάτερ Ημών”. Και το μεγαλύτερο (ίσως) δώρο του Πατέρα ημών...

Λίγα μυστικά ακόμα

1] Οι αρτοπαρασκευαστές, μετά από μερικά λεπτά πρώτου ζυμώματος, ειδοποιούν με ένα χαρακτηριστικό ήχο ότι είναι ώρα για να ρίξουμε στον κάδο τυχόν πρόσθετα υλικά (ηλιόσπορους, κομματάκια σάρκας ελιάς, κάπαρη σε κομμάτια, σποράκια παπαρούνας, καρύδι, οτιδήποτε). Για λόγους που έχουν να κάνουν με τις αντοχές του μηχανήματος (του μοτέρ του) καλόν είναι να μη τα προσθέτετε πιο πριν. Μπορείτε μάλιστα, αφού μάθετε το μηχάνημά σας, να προσδιορίσετε ακόμη και πόση ώρα μετά από αυτόν τον ήχο μπορείτε να τα ρίξετε, λίγα λίγα για να απλωθούν με το ζύμωμα σε όλο τον όγκο της ζυμαρό-μπαλας. Μειώνοντας με τον τρόπο αυτό, όσο περισσότερο γίνεται, τον χρόνο που θα επιβαρύνετε με την παρουσία τους (αναπόφευκτα) στο ζύμωμα το μοτέρ του μηχανήματος.2] Όσο πιο ζεστό είναι το μέρος που θα βάλουμε το ζυμάρι να φουσκώσει, τόσο το καλύτερο (=θα φουσκώσει πιο γρήγορα). Παραδοσιακά, τυλίγουμε το ταψί με μία κουβέρτα ή το βάζουμε δίπλα σε μία πηγή θερμότητας (καλοριφέρ, θερμοσυσσωρευτή, σόμπα, κλπ Δεν πρέπει όμως και να υπερβάλουμε, είναι καλύτερα να μη φεύγουμε πάνω από τους 35 βαθμούς. Οι ζυμομύκητες θα πολλαπλασιασθούν πολύ γρήγορα, το ψωμί θα φουσκώσει πολύ γρήγορα, αυτό όμως θα έχει επιπτώσεις στη γεύση του. Και στους 20 βαθμούς, ακόμη και πιο κάτω, στους 15, το ζυμάρι και πάλι θα φουσκώσει, αλλά πολύ πιο αργά. Χωρίς όμως επιπτώσεις στη γεύση του. Εάν η θερμοκρασία είναι σημαντικά μεγαλύτερη, εάν περνάει του 45 βαθμούς (μήπως και νωρίτερα;) οι ζυμομύκητες θα ... “τα τινάξουν” και μη περιμένετε το ψωμάκι σας να σας φουσκώσει όση ώρα και να το αφήσετε. Α, και μη ξεχνάτε ότι τα πρόσθετα υλικά (όπως η κάπαρη εδώ, αλλά και οι διαφόρων ειδών σπόροι) καθυστερούν έως και αρκετά το φούσκωμα. Το ίδιο κάνει και η παρουσία αλατιού, λαδιού, κλπΤο καλό ψωμί είναι συνάρτηση μιάς καλής συνταγής, ενός πετυχημένου ζυμώματος και ενός σωστού ψησίματος. Σε όποια συνταγή έχετε καταλήξει, μπορείτε να βελτιώσετε κατά πολύ την ποιότητα του ζυμώματος κάνοντάς το στο μηχάνημα (είπαμε, δεν μπορείτε επί μισή ώρα να ζυμώνετε με τη δύναμη και την ομοιομορφία που πετυχαίνει ο αρτοπαρασκευαστής) και να σας μένει μόνο να προσέξετε το σωστό ψήσιμο.Ασφαλώς και θα έχετε αναρωτηθεί για το κόστος του σπιτικού ψωμιού. “Τόσες ώρες να καίει ρεύμα…”, κραυγή αγωνίας σχεδόν κάθε νοικοκυράς.Στη πραγματικότητα, ο αρτοπαρασκευαστής ΔΕΝ καταναλώνει ρεύμα όλη την ώρα που τον έχουμε στη πρίζα, αλλά πολύ πολύ λιγότερο χρόνο. Υπάρχουν τα κενά διαστήματα και, κυρίως, υπάρχει ο θερμοστάτης, ο οποίος διακόπτει την θέρμανση (συνεπώς και την κατανάλωση ρεύματος ) όταν το μηχάνημα πιάσει τη σωστή θερμοκρασία , για να ξαναρχίσει να “καίει” ρεύμα μόλις η θερμοκρασία αυτή πέσει. Θα το έχετε προσέξει και από τα συνεχή “τσικ-τσικ” που ακούγονται από το μηχάνημα κάθε φορά που ο θερμοστάτης ενεργοποιείται.Έτσι, καταναλώνει ρεύμα για σημαντικά λιγότερο χρόνο από αυτόν που αναφέρεται σαν συνολικός χρόνος παρασκευής ψωμιού.Ένα παράδειγμαΣτο δικό μου μηχάνημα (των 600W), ο χρόνος για ένα απλό ψωμί είναι της τάξης των 3 ωρών (έως 3 και 20 λεπτά). Από αυτά, τα 30 λεπτά είναι ζύμωμα, ενώ φούσκωμα και ψήσιμο είναι περίπου 2 ώρες (με 2 και 30, αντίστοιχα). Ακόμη και στη δεύτερη περίπτωση (των 3h και 20)΄, ακόμη και με την ΠΟΛΥ ΛΑΘΟΣ παραδοχή ότι καίει ρεύμα για 3 ολόκληρες ώρες (υπάρχουν και τα κενά διαστήματα αναμονής), η κατανάλωσή του είναι600W x 3h= 1,8KWh. Εκεί περίπου, στα 500 με 600W είναι οι περισσότεροι αρτοπαρασκευαστές της αγοράς, εκτός από κάποια πιο φθηνά μοντέλα που έχουν πολύ μεγαλύτερη κατανάλωση (έχω δει και με 850W).Με το κόστος της κιλοβατώρας, ακόμη και τώρα μετά τις πρόσφατες ανατιμήσεις και για συνολική κατανάλωση πάνω από 2.000 KWh το τετράμηνο στα 0,10252 €, η παρασκευή του ψωμιού στοιχίζει (σε ρεύμα)18 λεπτά. Εάν το ετοιμάσετε με νυκτερινό ρεύμα, το κόστος αυτό μειώνεται στα 12 λεπτά. Και εάν λάβετε υπ’ όψιν τα πραγματικά στοιχεία κατανάλωσης (πολύ πιο ευνοϊκά από όλες αυτές τις επιβαρυντικές παραδοχές που έκανα για λόγους απλούστευσης των υπολογισμών, το κόστος του πέφτει ίσως και κάτω από τα 2/3 (8 με 12 λεπτά για ψωμί του ενός κιλού).Για την ποιότητα του ψωμιού που έχετε στα χέρια σας, δεν τίθεται θέμα συζήτησης. Για τη γεύση του, ούτε. Για τις ποικιλίες που μπορείτε να ετοιμάσετε ; Για την εντύπωση που θα κάνετε εμφανίζοντάς το, σε 3 και 4 τύπους, σε ένα τραπέζι ; Για την ατμόσφαιρα που δημιουργεί μέσα στο σπίτι; Θα μπορούσα να απαριθμήσω άλλους δέκα λόγους που κάνουν το σπιτικό εξαιρετικό επίτευγμα. Και θα τους γνωρίζετε όλους, σίγουρα. Ειδικά οι πιο έμπειρες. Ε, καιρός να τους μάθουν και οι νεώτερες. Απομυθοποιημένους από τα όσα πιθανόν προβληματίζουν αναφορικά με τον αρτοποιητή.