Menemen. Ένα πιάτο, μία πόλη, μιά ανάμνηση. Και μία εξαιρετική νοστιμιά! 🥘

“Ολόκληρο το σοκάκι ανάσαινε δροσιά και πάστρα και καρτερούσε τις νοικοκυρές να βγουν με τις καρέκλες, να πάρουν τη θέση τους μπροστά στις πόρτες, να δουλεύουν και να κουβεντιάζουν τα νέα και τα παράξενα και ό,τι καλό και κακό γινόταν στο γνωστό και άγνωστό τους κόσμο. Τα κορίτσια να κεντούν ή να πλέκουν πιτσίλι (άσπρη πλατιά δαντέλα). Οι ηλικιωμένες να πλέκουν κάλτσες. Οι γριές, όρθιες, με τη ρόκα και το γνέσιμο [..] τα παιδιά στη μέση του δρόμου να παίζουν αμάδες, τσιλίκι, κουτσό, κυνηγητό”.
Εικόνες σαν κι αυτή, από τις ελληνικές γειτονιές της Μαινεμένης της Μικράς Ασίας, τα χρόνια πριν από τη φυγή, τις βρίσκει κανείς αποτυπωμένες με γλαφυρότητα σε ένα λεύκωμα για την ιστορία και τον πολιτισμό της Μαινεμένης, που έχει εκδώσει ο δήμος Νέας Μενεμένης Θεσσαλονίκης και τιτλοφορείται: «Μενεμένη: Διαδρομή από το χθες στο σήμερα»..
Οι πατρίδες χάνονται όταν χάνεται η μνήμη! Ευτυχώς, σχεδόν έναν αιώνα (και τρεις ολόκληρες γενιές) από τη Γενοκτονία στη Μικρά Ασία, οι μνήμες δεν έχουν χαθεί, υπάρχουν πολλοί που τις διατηρούν ζωντανές, που θυμούνται, που αντιστέκεται στη γενοκτονία της μνήμης! Με χίλιους-δυό τρόπους.
Αντιστέκονται φτιάχνοντας οικισμούς και δίνοντάς τους ονόματα από τα παλιά τους χώματα. Αντιστέκονται με τα τραγούδια τους, μέσα από τα οποία ονειρεύονται το “νόστιμον ήμαρ”, την ημέρα της επιστροφής. Αντιστέκονται μέσα από τα ήθη και τα έθιμά τους, μέσα από τις φωτογραφίες, τα εργόχειρα, τις παραδοσιακές ενδυμασίες, τους χορούς, τις καρτ-ποστάλ.
Menemen. Ένα πιάτο, μία πόλη, μιά ανάμνηση. Και μία εξαιρετική νοστιμιά! 🥘
“Ολόκληρο το σοκάκι ανάσαινε δροσιά και πάστρα και καρτερούσε τις νοικοκυρές να βγουν με τις καρέκλες, να πάρουν τη θέση τους μπροστά στις πόρτες, να δουλεύουν και να κουβεντιάζουν τα νέα και τα παράξενα και ό,τι καλό και κακό γινόταν στο γνωστό και άγνωστό τους κόσμο. Τα κορίτσια να κεντούν ή να πλέκουν πιτσίλι (άσπρη πλατιά δαντέλα). Οι ηλικιωμένες να πλέκουν κάλτσες. Οι γριές, όρθιες, με τη ρόκα και το γνέσιμο [..] τα παιδιά στη μέση του δρόμου να παίζουν αμάδες, τσιλίκι, κουτσό, κυνηγητό”.
Εικόνες σαν κι αυτή, από τις ελληνικές γειτονιές της Μαινεμένης της Μικράς Ασίας, τα χρόνια πριν από τη φυγή, τις βρίσκει κανείς αποτυπωμένες με γλαφυρότητα σε ένα λεύκωμα για την ιστορία και τον πολιτισμό της Μαινεμένης, που έχει εκδώσει ο δήμος Νέας Μενεμένης Θεσσαλονίκης και τιτλοφορείται: «Μενεμένη: Διαδρομή από το χθες στο σήμερα»..
Οι πατρίδες χάνονται όταν χάνεται η μνήμη! Ευτυχώς, σχεδόν έναν αιώνα (και τρεις ολόκληρες γενιές) από τη Γενοκτονία στη Μικρά Ασία, οι μνήμες δεν έχουν χαθεί, υπάρχουν πολλοί που τις διατηρούν ζωντανές, που θυμούνται, που αντιστέκεται στη γενοκτονία της μνήμης! Με χίλιους-δυό τρόπους.
Αντιστέκονται φτιάχνοντας οικισμούς και δίνοντάς τους ονόματα από τα παλιά τους χώματα. Αντιστέκονται με τα τραγούδια τους, μέσα από τα οποία ονειρεύονται το “νόστιμον ήμαρ”, την ημέρα της επιστροφής. Αντιστέκονται μέσα από τα ήθη και τα έθιμά τους, μέσα από τις φωτογραφίες, τα εργόχειρα, τις παραδοσιακές ενδυμασίες, τους χορούς, τις καρτ-ποστάλ.
Οδηγίες μαγειρέματος
- 1
Αντιστέκονται μέσα από τις σπονδές και τα θυμιάματα στα ξανακτισμένα ιερά τους. Αλλά αντιστέκονται και μέσα από τις άλλες “σπονδές”, εκείνες που γίνονται μέσα στις κουζίνες τους. Ακολουθώντας πιστά συμβουλές και μυστικά που πέρασαν τη θάλασσα του Αιγαίου μαζί με τις γιαγιάδες τους. Χρησιμοποιώντας τεχνικές και υλικά που έμαθαν και σε εμάς, τους “ντόπιους”, που όμως σπάνια μπορούμε να πλησιάσουμε έστω σαν αποτέλεσμα...
- 2
Η σημερινή συνταγή έχει “καταγωγή” από την Μενεμένη, έχει μάλιστα ακριβώς αυτό το όνομα, “Menemen”. Μία συνταγή που όλοι θεωρούν τουρκική (θα τη βρείτε ανάμεσα στα 10 πιο διάσημα τουρκικά παραδοσιακά πιάτα), μία πιο εμπεριστατωμένη έρευνα όμως θα θα μας πάει πίσω στους μουσουλμάνους Κρήτες που, φεύγοντας από τη μεγαλόνησο κατοίκησαν την περιοχή της Μαινεμένης, λίγο έξω και βορειότερα από τη Σμύρνη.
- 3
Καλλιεργώντας τα εδάφη της περιοχής που τους είχε παραχωρήσει το τουρκικό κράτος, συνήθιζαν να συγκεντρώνουν χορταρικά από τα γύρω βουνά (ανάμεσά τους σπαράγγια, ραδίκια, κρεμμύδια, κλπ) και να τα βράζουν, να τους προσθέτουν ελαιόλαδο και να τα σερβίρουν με ένα τηγανητό αυγό από πάνω. Το φαγητό αυτό ήταν τόσο νόστιμο, που διαδόθηκε και καθιερώθηκε γρήγορα όχι μόνο στους μωαμεθανούς πρόσφυγες Κρητικούς, αλλά και ανάμεσα στον ντόπιο πληθυσμό.
- 4
Παράλληλα, ήρθαν σε επαφή με ένα, επίσης πολύ νόστιμο, πιάτο που έφτιαχναν οι ντόπιοι, ένα είδος στιφάδο με ψιλοκομμένες (ή τριμμένες) ντομάτες, ψιλοκομμένο κρέας και πατάτες, μαγειρεμένο σε τηγάνι. Όσο οι σχέσεις των δύο πληθυσμών βελτιώνονταν, οι Κρήτες υιοθέτησαν το πιάτο, τις “ντομάτες με κρέας” και στη συνέχεια αντικατέστησαν σταδιακά το κρέας του με τα αυγά και τις πατάτες με τα κρεμμύδια, για να φθάσουμε στις “ντομάτες με αυγά” στραπατσάδα. Μάλιστα!
- 5
ΑΡΧΗ ΣΥΝΤΑΓΗΣ: Καθαρίζουμε το κρεμμύδι και τις σκελίδες του σκόρδου, ξεφλουδίζουμε τις ντομάτες και αφαιρούμε κοτσάνι και σπόρους από την πιπεριά. Τα κόβουμε όλα σε μικρά κυβάκια (το σκόρδο σε λεπτές φέτες). Είναι από εκείνες τις όχι και τόσο πολλές φορές που δεν μας πειράζει καθόλου να έχουν οι ντομάτες πολλά υγρά και σπόρια. Το αντίθετο μάλιστα.
- 6
Ανεβάζουμε ένα τηγάνι στο μάτι και το ζεσταίνουμε καλά. Ρίχνουμε το ελαιόλαδο και το ζεσταίνουμε και αυτό πολύ καλά.
- 7
Ρίχνουμε τα κομμένα κρεμμύδια και τα μαλακώνουμε σε μέτρια φωτιά (δεν πρέπει να αρπάξουν και πικρίσουν) για 3-4 λεπτά.
- 8
Προσθέτουμε την κομμένη πιπεριά και τη μαλακώνουμε και αυτή για άλλα 3 λεπτά.
- 9
Σειρά έχουν οι φέτες του σκόρδου, για άλλα 2-3 λεπτά,
- 10
.οπότε ρίχνουμε και τα κομμάτια της ντομάτας, μαζί με τα υγρά τους. Μαγειρεύουμε ανακατεύοντας πότε-πότε για 5-6 λεπτά για να μαλακώσουν και οι ντομάτες. Οποιαδήποτε στιγμή αντιληφθείτε ότι το τηγάνι πάει να στεγνώσει, προσθέστε λίγο ακόμη ελαιόλαδο
- 11
Ρίχνουμε τα καρυκεύματα και ανακατεύουμε να πάνε παντού.
- 12
Τελευταία ρίχνουμε τα αυγά και τα αφήνουμε για 3 λεπτά χωρίς να τα ανακατέψουμε, να σφίξει ελαφρά το ασπράδι.
- 13
Ανακατεύουμε τότε yavas-yavas, απαλά, για να σπάσουν οι κρόκοι και να ανακατευθούν τα υγρά των αυγών με εκείνα της ντομάτας και το ελαιόλαδο και να αρχίσουν πλέον να σφίγγουν.
- 14
Τα αυγά μας είναι έτοιμα όταν είναι καλά μαγειρεμένα, να φαίνεται ψημένος τόσον ο κρόκος όσο και τα ασπράδια τους, προσοχή όμως, δεν πρέπει να είναι στεγνά. Η νοστιμιά του πιάτου είναι το ότι τα υγρά της ντομάτας το κάνουν πολύ ζουμερό. Λάβετε υπ’ όψη σας ότι θα συνεχίσουν να ψήνονται μέσα στο καυτό τηγάνι ακόμη και αφού το αποσύρουμε από τη φωτιά (για λίγο, αλλά αρκετά για να πρέπει να το λάβετε υπ’ όψη σας).
- 15
Σερβίρουμε το φαγητό μέσα στο τηγάνι του, παραδοσιακά σε σαγανάκι (sahan), μαζί με ψωμί, για τις απαραίτητες θεϊκές “βούτες” στο τέλος. Το πιάτο μπορεί να γαρνιρισθεί με λίγο φρεσκοκομμένο μαϊντανό ή ψιλοκομμένο φρέσκο κρεμμυδάκι.
- 16
Εάν θέλετε, μπορείτε να προσθέσετε λίγο λουκάνικο (ή σουτζούκι όπως οι …“προς ανατολάς γείτονές μας”). Σε αυτήν την περίπτωση, θα προστεθεί αφού μαλακώσουν οι πιπεριές και θα δώσει επιπλέον γεύση στο λάδι άρα και στο φαγητό. Μπορεί δε είτε να αφαιρεθεί πριν πέσουν οι ντομάτες (για να μην παραμαγειρευτεί) και να προστεθεί στο τελευταίο ανακάτεμα, είτε να μείνει μέχρι το τέλος στο τηγάνι. Αντίθετα, εάν βάλετε παστουρμά, θα το κάνετε πιο αργά, μαζί με τα αυγά.
- 17
Μπορείτε να προσθέσετε και φέτα. Αυτή θα μπει στο τηγάνι πάνω από τα ήδη ανακατεμένα αυγά, λίγο πριν από το τελείωμα του μαγειρέματος, ίσα να προλάβει να μαλακώσει λίγο.
Λέξεις-κλειδιά
Παρόμοιες συνταγές
Περισσότερες συνταγές




























Σχόλια (11)