"แกงบ่าหนุนก้นตั๋ง แก๋งผักปั๋งก้นส้ม" ขนุนมียางเหนียวหนืด คำเมืองเรียกสิ่งที่เหนียวหนึบว่าตั๋ง เช่น ตุ๊กแกตี๋นตั๋ง คือตีนตุ๊กแกจะเหนียวเหมือนกาว กินแกงขนุนกันให้ตูดเหนียว อ๊ะไม่ช่าย...คือเวลาตัดขนุนอ่อนแล้วจะมียางเหนียวๆ ออกมา ส่วนแกงผักปั๋งก้นส้มนี่ฉันต่อของฉันเอง เพราะแกงผักปรังนอกจากจะมีความเปรี้ยวของแหนม ยังใส่น้ำมะนาวและบางบ้านใส่มะเขือเทศสีดาด้วย มีความเปรี้ยวผนึกกำลังกันถึงสามอย่าง กินจนตูดเปรี้ยวไปเลย 5555

แกงขนุนเป็นแกงที่กินกันในวันเถลิงศก คือวันที่ 16 เมษายน ด้วยชื่อขนุน หมายถึงมีคนเกื้อหนุน เป็นการเริ่มต้นปีด้วยอาหารชื่อมงคล ใครจะเอาขนุนมาแกงหรือมาตำก็ไม่ว่ากัน แต่ส่วนใหญ่จะเอามาแกง สำหรับครอบครัวใหญ่อย่างฉันจะมีการสำรวจโพลว่าบ้านไหนจะทำอะไรกันก่อน เพราะจะได้ไม่ซ้ำกัน แล้วเอามาแบ่งกัน บ้านป้าชอบกินแกงขนุนใส่เนื้อควาย บ้านน้าชอบแกงใส่กระดูกหมู ใครขี้กียจทำ ชอบแบบไหนก็ไปขอแบ่งใส่ถ้วยจากบ้านนั้น หรือไม่เจ้าของบ้านเองที่จำหน่ายจ่ายแจก อารมณ์ Pay it forward หนุนชาวบ้านแล้วก็จะมีคนหนุนนำตัวเอง

แกงขนุน ตัวแกงจริงๆ ทำไม่ยาก สิ่งที่ยากคือขนุนดิบนี่แหละ เพราะถ้าไปเลือกขนุนที่ห่ามหรือสุกเกินไปก็จะไม่อร่อย
แกงขนุนก็มีความละเอียดไปอีก บ้านใครจ่าวน้ำมัน (คือผัดน้ำพริกกับน้ำมัน) หรือบ้านใครไม่จ่าวน้ำมัน ออกแนวน้ำใส แม้แต่การสับขนุนก็มีรายละเอียดปลีกย่อยตามความชอบของแต่ละบ้าน

แม่ครัวหลายคนเวลามาทำอาหารหม้อใหญ่จึงมักถกเถียงกัน เรื่องจ่าวน้ำมันหรือไม่จ่าว สับขนุนแบบเฉียง หรือหั่นพอคำให้ได้เนื้อได้หนัง คนถือช้อนอย่างฉันจะบอกว่า...เอาพี่ เอาป้า ว่าเลยฮะ อะไรๆ ก็อร่อยเหมือนกัน อิๆ

ขอบคุณ ลูกหลานตระกูลชมดอก และพี่ติ๋ว (อีกแล้ว) ที่มีส่วนร่วมในการสร้างภาพแกงขนุนในครั้งนี้